Immuuntherapie: bewegen tegen bijwerkingen bij uitgezaaide kanker
Waarom komt acute myeloïde leukemie soms terug na een stamceltransplantatie?
Kanker treft in Nederland jaarlijks tienduizenden mensen, waarbij immuuntherapie inmiddels een steeds belangrijkere rol speelt in de behandeling van kanker. Deze therapie versterkt het eigen afweersysteem om kankercellen aan te vallen en wordt wereldwijd bij een groeiend aantal indicaties ingezet, waaronder melanoom, niercelkanker, longkanker en sommige vormen van darmkanker. Tegelijkertijd ervaart een aanzienlijk deel van de patiënten bijwerkingen zoals vermoeidheid, spier- en gewrichtsklachten, huidreacties en soms ernstige ontstekingen door ontregeling van het immuunsysteem. Eerder onderzoek van ons en anderen laat zien dat bewegen tijdens oncologische behandelingen de fysieke fitheid behoudt, vermoeidheid beperkt en mogelijk zelfs het immuunsysteem positief beïnvloedt. De vraag of dit ook geldt tijdens immuuntherapie is nog grotendeels onbeantwoord.
Bewegen als medische ondersteuning in de oncologie
Eerdere studies binnen chemo- en radiotherapie laten zien dat patiënten die deelnemen aan een gestructureerd beweegprogramma hun conditie beter behouden en minder last hebben van bijwerkingen. Dit vertaalt zich direct naar een betere kwaliteit van leven tijdens een zware behandelperiode. Beweging wordt daarmee steeds vaker gezien als ondersteunende interventie binnen de oncologische zorg.
Een mogelijk effect op het immuunsysteem
Ons eerdere onderzoek liet bovendien aanwijzingen zien dat fysieke training niet alleen het lichaam sterker houdt, maar ook direct invloed kan hebben op het immuunsysteem. Bij patiënten die trainden tijdens chemotherapie bleef de functionaliteit van afweercellen in het bloed beter behouden. Dit opent de vraag of bewegen ook de werking van immuuntherapie kan versterken of bijsturen.
Immuuntherapie, zonder bijwerkingen
Immuuntherapie haalt als het ware de ‘rem’ van het afweersysteem, zodat het lichaam kankercellen beter kan herkennen en aanvallen. Dat effect is krachtig, maar leidt ook regelmatig tot bijwerkingen doordat het immuunsysteem te actief wordt. Immuungerelateerde bijwerkingen kunnen de behandeling beperken of onderbreken.
De ontbrekende schakel: beweging tijdens immuuntherapie
Ondanks de groeiende toepassing van immuuntherapie is nog onbekend hoe beweging de effectiviteit en bijwerkingen van deze behandeling beïnvloedt. Kan training het immuunsysteem ondersteunen zonder de balans te verstoren? En kan het zelfs bijdragen aan een betere behandelrespons? Deze vragen staan centraal binnen onze onderzoekslijn, gericht op de samenhang tussen ‘bewegen bij kanker’ en het immuunsysteem, in vakjargon bekend onder de term exercise-onco-immunologie.
PRIMER: pionieren met bewegen en immuuntherapie
Met het PRIMER-onderzoek (Promoting Response to IMmunotherapy by Exercise in patients with advanced Renal cell Carcinoma) onderzoeken we de haalbaarheid van hoog-intensieve intervaltraining tijdens eerstelijns immuuntherapie met nivolumab en ipilimumab bij patiënten met uitgezaaide niercelkanker. Daarnaast bestuderen we in detail wat beweging doet met cytotoxische immuuncellen en de samenstelling van de darmflora. Preklinische studies in muizen laten veelbelovende effecten zien op tumorremming via beweging, maar vertaling naar de mens is essentieel om deze inzichten écht klinisch te kunnen benutten.
Help mee dit onderzoek mogelijk te maken
Om deze unieke en veelbelovende analyses binnen PRIMER uit te voeren, is aanvullende financiële ondersteuning nodig. Met steun van het Radboud Oncologie Fonds kunnen we beter begrijpen hoe beweging het immuunsysteem beïnvloedt tijdens immuuntherapie, en daarmee de weg openen naar effectievere en beter verdraagbare behandelingen voor patiënten met uitgezaaide kanker.
Samen kunnen we dit onderzoek mogelijk maken en patiënten met uitgezaaide kanker perspectief bieden op een behandeling die niet alleen effectiever, maar ook beter te verdragen is.
Help je mee dit onderzoek te realiseren? Heel graag!
Met jouw steun maak je het mogelijk om dit onderzoek te laten starten. Via deze link kom je op onze donatiepagina. Wil je liever een donatie overmaken via ons rekeningnummer? Dat kan via NL34RABO 033 00 00 039 o.v.v. ROF2608.
Hoofdonderzoekers:
dr. Laurien Buffart, bewegingswetenschapper en epidemioloog, afdeling Medical BioSciences
dr. Harm Westdorp, internist en oncoloog, afdeling Medische Oncologie
Medeonderzoekers:
dr. Hans Jacobs, afdeling Laboratoriumgeneeskunde
dr. Annemarie Boleij, afdeling Pathologie
dr. Sasja Mulder, afdeling Medische Oncologie
dr. Anna Ubink, afdeling Medical BioSciences en Laboratoriumgeneeskunde
