Leukemie; voorkomen dat na stamceltransplantatie ccute myeloïde leukemie terugkomt

Waarom komt acute myeloïde leukemie soms terug na een stamceltransplantatie?

Acute myeloïde leukemie (AML) is een ernstige vorm van bloedkanker. Voor veel patiënten is een donor stamceltransplantatie de beste kans op genezing. Bij deze behandeling krijgt de patiënt nieuwe afweercellen van een donor. Deze afweercellen, vooral T-cellen, kunnen de kankercellen herkennen en opruimen. Dat werkt vaak goed. Toch komt bij ongeveer 40% van de patiënten AML terug. Dat gebeurt soms jaren na de transplantatie. Onderzoekers denken dat dit komt doordat de afweercellen na verloop van tijd minder goed gaan werken. Ze raken als het ware “moe” of worden geremd. Hierdoor kunnen ze de kankercellen niet meer goed herkennen of aanvallen. Dit onderzoek wil precies uitzoeken waarom dat gebeurt en hoe dit kan worden voorkomen.

De kracht van donor T-cellenNa een stamceltransplantatie kunnen donor-T-cellen heel belangrijk werk doen. Ze zoeken in het lichaam naar zieke cellen en vernietigen die, maar bij sommige patiënten is dit na verloop van tijd minder effectief. De T-cellen verliezen hun kracht. Ze reageren minder goed of stoppen zelfs met werken. Dat is extra pijnlijk, omdat het eerst juist leek alsof de behandeling goed werkte.

“Na mijn transplantatie voelde ik me eindelijk beter. Toen de leukemie terugkwam, kwam dat als een enorme klap. Ik had nét mijn hele leven weer helemaal opgepakt”

Waarom stoppen de afweercellen met werken

We weten al een aantal cruciale zaken: Kankercellen kunnen zich als het ware verstoppen voor het afweersysteem en ze kunnen signalen afgeven die T-cellen afremmen waardoor deze de tumorcellen niet meer kunnen vernietigen. In het laboratorium zien we iets hoopgevends: soms kunnen deze “vermoeide” T-cellen weer worden geactiveerd met medicijnen. Maar deze medicijnen zijn na een transplantatie erg sterk en kunnen na een transplantatie als de patiënt nog heel kwetsbaar is te gevaarlijk zijn. Daarom kunnen we ze nu nog niet veilig gebruiken bij patiënten. Er zijn dus nieuwe, veiligere oplossingen nodig.

Nieuwe technologie om T-cellen beter te begrijpen

In dit onderzoek gebruiken we moderne technieken om heel precies naar afweercellen te kijken. We bestuderen anti-leukemie T-cellen bij patiënten bij wie AML niet terugkomt en bij wie AML wél terugkomt. We volgen deze cellen over de tijd. Zo zien we wat er verandert. We kijken niet alleen naar de cellen zelf, maar ook naar: hoe actief ze zijn, welke signalen ze afgeven en hoe ze reageren op AML-cellen. Met deze nieuwe technieken kunnen we T-cellen als het ware “in detail bekijken”, één voor één.

Met slimme computeranalyses zoeken we naar patronen

We willen antwoorden vinden op vragen zoals: Welke signalen maken anti-leukemieT-cellen zwakker? Welke veranderingen zorgen ervoor dat ze stoppen met werken? Wat is het verschil tussen patiënten mét en zonder terugkeer van ziekte? Zo hopen we te ontdekken welke processen ervoor zorgen dat het afweersysteem faalt. Deze kennis is heel belangrijk. Want alleen als we het probleem begrijpen, kunnen we het oplossen.

Op weg naar nieuwe behandelingen

Het doel van dit onderzoek is duidelijk: AML beter behandelen en terugkeer van de ziekte voorkomen. Als we weten waarom anti-leukemie T-cellen stoppen met werken, kunnen we:

betere en veiligere medicijnen ontwikkelen
het afweersysteem sterker maken
de kans op genezing vergroten

Zo kan een donor stamceltransplantatie niet alleen een eerste stap naar genezing zijn, maar ook een blijvende oplossing.

Help mee om AML terug te dringenAML is een ziekte die nog vaak terugkomt. Dat heeft grote gevolgen voor patiënten en hun families. Met meer onderzoek kunnen we dat veranderen. Maar onderzoek kost geld. Denk aan laboratoriumonderzoek, speciale tests en nieuwe technologie. Daarom vragen we jouw hulp. Elke bijdrage helpt om beter te begrijpen hoe het afweersysteem werkt en hoe we het kunnen versterken.

Samen kunnen we ervoor zorgen dat minder mensen opnieuw ziek worden na een stamceltransplantatie.

Help je mee dit onderzoek te realiseren? Heel graag!

Met jouw steun maak je het mogelijk om dit onderzoek te laten starten. Via deze link kom je op onze donatiepagina. Wil je liever een donatie overmaken via ons rekeningnummer? Dat kan via NL34RABO 033 00 00 039 o.v.v. ROF2610.

Hoofonderzoekers
dr. Willemijn Hobo, universitair hoofddocent LabGNK

Medeonderzoekers
dr. Suzanne van Dorp, hematoloog
dr. Mieke Roeven, hematoloog
dr. Paulien van Hauten, hematoloog
dr. Diede van Ens, laboratoriumspecialist