Regionale samenwerking zorgt voor de best mogelijke oncologische zorg voor de patiënt

Patiënten met kanker krijgen in Oost-Nederland de beste oncologische zorg, ongeacht in welk ziekenhuis ze hun zorgtraject zijn gestart. Dat is de inzet van de samenwerking van acht ziekenhuizen en de Radiotherapiegroep in deze regio. Zij ondertekenden op 24 november 2022 een samenwerkingsovereenkomst waarin deze ambitie is vastgelegd. 

De oprichting van een groot oncologisch netwerk in het oosten van Nederland is een antwoord op de ontwikkelingen in de zorg. Het aantal patiënten met kanker neemt toe en de diagnostiek, behandeling en nazorg voor deze patiënten worden complexer. Daarbij staan de budgetten ernstig onder druk en worden er steeds hogere kwaliteitseisen gesteld. Daarom gaan BernhovenCanisius Wilhelmina ZiekenhuisJeroen Bosch ZiekenhuisMaasziekenhuis Pantein, Radboudumc, Radiotherapiegroepen het ARTZ Oncologisch netwerk (Rijnstate, Slingeland Ziekenhuis en Ziekenhuis Gelderse Vallei) samenwerken in een groot oncologisch netwerk in Oost-Nederland.

Dr. Kees van Arkel, internist-oncoloog in het Slingeland Ziekenhuis, ziet vooral voordelen van regionale samenwerking. “De behandelaren gaan daardoor meer gebruik maken van elkaars expertise en mogelijkheden. Zo blijven de behandelingen up-to-date en hoeft de patiënt niet extra te reizen. De juiste zorg dicht bij huis. Heel goed en belangrijk om dit nu voor de hele regio te gaan doen.”

Wat betekent dit voor de patiënt?
De bundeling van krachten van algemene ziekenhuizen, topklinische ziekenhuizen en een academisch ziekenhuis biedt, naast nog betere patiëntenzorg, meer mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van onderzoek en opleiding. Het streven is om oncologiepatiënten zoveel mogelijk in hun eigen omgeving te behandelen. In voorkomende situaties kunnen patiënten behandeld worden in het eigen vertrouwde ziekenhuis en voor een specifieke ingreep of behandeling naar een gespecialiseerd ziekenhuis in het netwerk worden verwezen. Door deze regionale samenwerking krijgen de partnerziekenhuizen nog meer toegang tot elkaars expertise, kennis en ervaring. Hierdoor krijgen patiënten in Oost-Nederland de best mogelijke zorg zoveel mogelijk dicht bij huis en zijn patiënten ervan verzekerd dat ze overal zorg van dezelfde kwaliteit krijgen.

Irene Dingemans van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK) vindt de vorming van een regionaal oncologienetwerk goede kansen bieden voor patiënten: “Alle patiënten met kanker moeten expertzorg kunnen krijgen. Dat is beter mogelijk als ziekenhuizen gaan samenwerken en zorgprofessionals hun krachten bundelen. Door samenwerking en taakverdeling kunnen alle patiënten de best mogelijke zorg krijgen en dat is ontzettend belangrijk”.

De drie speerpunten van het netwerk
Het netwerk richt zich op drie speerpunten: regionaal partnership, vooroplopen in innovaties en waardegedreven zorg. Daarbinnen zijn verschillende doelen, zoals regionale multidisciplinaire patiëntbesprekingen, het meten en publiceren van kwaliteitscijfers en samen beslissen door patiënt en specialist. Eén van de eerste doelen om mee aan de slag te gaan is het afstemmen van behandeltrajecten voor de hele regio. Komt een patiënt in één van de ziekenhuizen voor een bepaald type kanker, dan is de aanpak en behandeling hiervan in alle ziekenhuizen hetzelfde. Deze bundeling van expertise en ervaring zal, samen met innovaties van de oncologische zorg, gaan leiden tot meer waardegedreven zorg in de regio Oost-Nederland.

Foto (staand van links naar rechts)
drs. M.M.J. de Jong, voorzitter Raad van Bestuur, Ziekenhuis Gelderse Vallei, 
prof. dr. W.H. van Harten, voorzitter Raad van Bestuur, Rijnstate Ziekenhuis,
drs. F.L.A. Korver, algemeen directeur, Bernhoven,
P.H.E.M. de Kort, voorzitter Raad van Bestuur a.i.., Jeroen Bosch Ziekenhuis,
J.M.J. Collette, Raad van Bestuur a.i., Radiotherapiegroep,

Foto: (zittend van links naar rechts)
drs. B. Scholtes, voorzitter Vereniging Medische Staf, Maasziekenhuis Pantein,
A.G.M. van Rossum, MBA, lid Raad van Bestuur, Canisius-Wilhelmina ziekenhuis, 
dr. B.E. Lahuis, voorzitter Raad van Bestuur, Radboudumc

Niet op de foto: mevrouw J. Schraverus, voorzitter Raad van Bestuur, Slingeland Ziekenhuis

Door Margie Alders, persvoorlichter Radboudumc

‘Onze aanpak voorkomt jaarlijks een prostaatbiopsie bij 1 miljoen mannen’

24 november 2022

Na 41 jaar neemt radioloog Jelle Barentsz, hoogleraar Functionele beeldvorming, afscheid van het Radboudumc. Hij geldt wereldwijd als specialist op het gebied van prostaatkanker- en lymfeklierkankerdiagnostiek. Mede door zijn werk is er een nieuwe richtlijn vastgesteld voor MRI’s van de prostaat.

Waar ben je, terugblikkend, het meest trots op? 
‘Binnen tien jaar heb ik ervoor gezorgd dat er een wereldwijde standaard richtlijn voor prostaat-MRI werd ingevoerd. Vroeger werd bij de verdenking van prostaatkanker als eerste een biopt genomen. Maar mijn team en ik hebben de prostaat-MRI verbeterd en gestandaardiseerd, zodat je veel beter de agressieve prostaatkankers kunt ontdekken. Onze aanpak bespaart nu bij een groot deel van deze patiëntengroep stress, pijn en kans op complicaties. In Nederland wordt hierdoor bij 20.000 mannen per jaar prostaatbiopsie voorkomen en wereldwijd bij 1 miljoen mannen. Ook voorkomt het jaarlijks nog eens zo’n 125.000 onnodige prostaatoperaties.’

Wat zijn de ontwikkelingen op het gebied van lymfeklierkankerdiagnostiek? 
‘We ontwikkelden nano-MRI. Met een ijzerhoudende contrastvloeistof kun je heel kleine uitzaaiingen in de lymfeklieren aantonen. De in Amerika bedachte techniek werd ondanks miljoeneninvesteringen als mislukt beschouwd, maar we hebben met het Radboudumc alle informatie en rechten opgekocht. De contrastvloeistof wordt waarschijnlijk binnen twee jaar goedgekeurd door de European Medical Association. We brengen uitzaaiingen van minder dan 2 millimeter in beeld: geen andere techniek kan dat. Als je deze kleine uitzaaiingen kunt zien en lokaliseren, kun je ze eerder, gerichter en daarmee beter bestrijden. Ook kunnen we met nano-MRI stukjes “actieve” aderverkalking ontdekken die gaan loslaten, zodat we tijdig met antistollingsmiddelen kunnen beginnen en actieve gebieden van degeneratieve hersenziekten zoals multipele sclerose visualiseren.’

Was het moeilijk om richtlijnen rondom prostaatkankerdiagnostiek aan te passen?
‘Ik heb flink lopen duwen en trekken om mensen wakker te schudden, om duidelijk te maken dat het anders moest. Na verloop van jaren kreeg ik daarvoor wel de credits. Zo ontving ik als eerste niet-uroloog de prestigieuze EAU Innovators in Urology Award. En de afgelopen jaren mocht ik nog meer prijzen en eervolle benoemingen aanvaarden. Mijn publicaties over de prostaat-MRI standaard en nano-MRI staan in de top van meest geciteerde wetenschappelijke artikelen. En radiologie van het Radboudumc is binnen dit vakgebied de onbetwiste nummer 1 van de wereld, terwijl we als umc op de algemene wereldranglijst vierde staan.’ 

Op 24 november is je afscheidssymposium. Wat zijn je plannen daarna?
‘We kunnen de zorg goedkoper maken, want veel zorggelden gaan naar onnodige behandelingen in plaats van naar kosteneffectieve diagnostiek. Daar gaan we het tijdens het symposium over hebben. Na mijn afscheid ga ik door als adviseur. Verder krijg ik meer tijd voor hobby’s zoals fotografie. Ja, ook weer beeldvorming. Ik hoop dat mensen van mijn foto’s genieten. Ik neem het serieus, probeer me ook wel te onderscheiden.’  

Heb je nog een laatste opmerking? 
‘Aan alle mannen wil ik zeggen: ‘Praat niet te laat over je prostaat!’’

Patiënten krijgen na vele jaren onzekerheid de juiste diagnose

Een nieuwe techniek om DNA te analyseren toont aan dat een groep patiënten toch een erfelijke vorm van darmkanker heeft, blijkt uit onderzoek van het Radboudumc. Gangbare DNA-analyse kon dit niet aantonen. Het stellen van de juiste diagnose verbetert de behandeling en controle van patiënten. Verder kunnen hun familieleden gericht getest worden op een verhoogd risico voor deze vorm van kanker.

Met 13.000 nieuw gevallen per jaar is darmkanker één van de meest voorkomende vormen van kanker. Vijf procent van alle darmkankers is erfelijk. Meestal gaat het hierbij om het Lynch syndroom, veroorzaakt door afwijkingen in vier genen in het DNA. Deze afwijkingen worden met gangbare analysetechnieken aangetoond. Onderzoeksleider Richarda de Voer van de afdeling Genetica van het Radboudumc vertelt: ‘Bij een kleine groep patiënten vinden we die DNA-afwijkingen echter niet, terwijl ze jong zijn en familieleden hebben met dezelfde vorm van kanker. Deze patiënten lijken dus wel Lynch syndroom te hebben, maar we konden de diagnose niet stellen. Dit noemen we Lynch-like syndroom.’

Achttien jaar gewacht op diagnose

Het Nijmeegse team gebruikte een nieuwe DNA-analysetechniek bij 32 patiënten met Lynch-like syndroom. Deze techniek analyseert het DNA veel nauwkeuriger. Het is de eerste keer dat dit wordt gebruikt om zeldzame erfelijke kanker op te sporen. ‘We onderzoeken hiermee lange stukken DNA, terwijl we vroeger alleen kleine fragmenten konden meten’, aldus de Voer. ‘Zo brengen we delen van het DNA in kaart die we eerder niet konden bekijken. Met deze techniek vonden we bij zes patiënten nieuwe afwijkingen in twee van de vier genen betrokken bij Lynch syndroom. Sommige patiënten wachtten al achttien jaar op een diagnose, die kunnen we ze nu geven. Ze hebben het Lynch syndroom.’ 

In aanmerking voor specifieke behandeling

Het stellen van de diagnose Lynch syndroom verbetert de zorg voor deze patiënten. Er zijn namelijk specifieke behandelingen die heel effectief zijn bij deze vorm van kanker, zoals immunotherapie. Patiënten met Lynch syndroom hebben ook een verhoogd risico op andere vormen van kanker, vooral baarmoederkanker bij vrouwen. De Voer: ‘Omdat we nu weten wat de patiënt heeft, controleren we ze veel vaker en gerichter.’ Verder kunnen artsen familieleden beter informeren over de risico’s en testen op deze nieuwe DNA-afwijkingen. Zo kunnen ze veel onzekerheid wegnemen en eventuele onnodige controles voorkomen. Of juist vaker controles aanbieden wanneer er wel een verhoogd risico is. De onderzoeker ziet een rooskleurige toekomst voor de nieuwe techniek, die breder toepasbaar is. ‘We gaan hiermee nog veel meer onverklaarde erfelijke kankers opsporen.’ 

Over de publicatie

Dit onderzoek is gepubliceerd in Gastroenterology: Noncoding Aberrations in Mismatch Repair Genes Underlie a Substantial Part of the Missing Heritability in Lynch Syndrome. I.B.A.W. Te Paske, A.R. Mensenkamp, K. Neveling, ERN-GENTURIS Lynch-Like Working Group, N. Hoogerbrugge, M.J.L. Ligtenberg, R.M. de Voer. DOI: 10.1053/j.gastro.2022.08.041.


Door Matthijs Kox, Senior Researcher IC Radboudumc

Zet al je navigatie-skills in en win een origineel ‘Blue Race Jacket’

Op zaterdag 19 november wordt een speciale rally georganiseerd die in het teken staat van onderzoek naar prostaatkanker. In november maken de bevlogen artsen en onderzoekers van het Radboudumc en CWZ in Nijmegen én het Catharina ziekenhuis in Eindhoven zich sterk voor onderzoek naar prostaatkanker. Ieder jaar staat een specifiek onderzoek centraal en dit jaar ligt de focus op het onderzoek ‘DNA als leidraad om snelle terugkeer te voorkomen’.

Hoe werkt het?

Wij ontvangen je graag om 13.00 uur in Nidum te Grave. Om 13.30 uur zal de eerste equipe starten. Vervolgens start iedere minuut een nieuwe equipe om een route te volgen over de mooiste wegen en langs schitterende locaties. Onderweg zijn punten te verdienen door opdrachten uit te voeren en vragen te beantwoorden.

Uitgangspunt is dat je enthousiast aan de start verschijnt met een bijzondere auto. In het kader van duurzaamheid zijn elektrische auto’s ook van harte welkom.

Een equipe bestaat uit 2 personen (bestuurder en navigator). Er wordt gereden met behulp van een app. Een smartphone is dus vereist. Ook deelnemers die geen ervaring hebben met rallyrijden kunnen de juiste route volgen. Zet al je navigatie skills in, pak je punten en win een origineel en exclusief ‘Blue Race Jacket’.

We zullen finishen bij Landgoed Brakkesteyn in Nijmegen. Daar staat een heerlijke winter BBQ op ons te wachten en zal er een veiling zijn met zéér bijzondere en exclusieve veilingitems. Er is mogelijkheid om je netwerk uit te breiden en er is een meet & greet mogelijk met verschillende specialisten op gebied van prostaatkanker.

Mogen we jou ontvangen? 
Je kunt deelnemen door je team aan te melden via onderstaande button. Kosten voor deelname zijn € 350,00 per equipe. 

Wij zien je graag aan de start van deze uitdagende rally op 19 november!

Team Prompt een snor

dr. Niven Mehra en dr. Michiel Sedelaar, Radboudumc Nijmegen
dr. Rik Somford, CWZ Nijmegen
dr. Erik Vrijhof, Catharina Ziekenhuis Eindhoven
drs. Marieke Kokkeler, Karin Derksen – Bens, Annemiek Melchers, Radboud ­Oncologie Fonds Nijmegen

Gerelateerd project

Vraag je ook aandacht voor onderzoek naar prostaatkanker?

Het is bijna november, en dat wil zeggen dat ‘Prompt-een-snor’-maand bijna aanbreekt. Artsen, onderzoekers en anderen die deze maand hun snor laten staan, vragen aandacht voor onderzoek naar prostaatkanker. Doe je mee? (En, kun je geen snor laten staan, dan kun je natuurlijk ook op een andere manier meedoen met deze actie.)

Dit jaar richt de Prompt-een-snor-actie zich op DNA-onderzoek. Met een uiterst gevoelige DNA-test bij 50 patiënten hopen artsen sporen van prostaatkanker vroeg te herkennen, zodat ze op tijd genezende operaties kunnen uitvoeren. Helaas blijkt dat bij ongeveer 50 procent van de hoog-risicopatiënten met gelokaliseerde prostaatkanker de ziekte snel terug kan keren met uitzaaiingen.
Radboudumc-oncoloog Niven Mehra: ‘Deze patiënten zijn op dat moment niet meer te genezen. We denken dat we met een betere patiënt selectie de meerwaarde kunnen aantonen van een aanvullende behandeling. Met deze gevoelige test denken we kort na de operatie bij sommige mannen kanker-specifieke afwijkingen aan te kunnen tonen. We willen weten of het waarnemen van de testuitslag dan ook samenhangt met de uiteindelijk terugkeer van ziekte. Dat zou dan kunnen leiden tot een aanvullende behandeling bij deze patiëntengroep.’

Hoe kun je meedoen?

Niven: ‘Elke patiënt die overlijdt aan prostaatkanker blijft er een teveel. De laatste jaren is er gelukkig onderzoek verricht die een betere behandeling en uitkomsten mogelijk maakt, maar vooruitgang is alleen mogelijk met aandacht voor deze ziekte. Daarom daag ik alle mannen uit hun snor één maand te laten staan, en samen actie te voeren voor ‘Prompt-een-snor’. Vorige jaren kreeg ik vooral veel positieve reacties. Dat gaf mij de gelegenheid om uitleg te geven over de achtergrond van mijn mooie volle snor.’

Wil je ook je snor laten staan en geld inzamelen voor onderzoek naar prostaatkanker? Of wil je op een andere manier in actie komen? Maak dan je eigen actie aan, via de website www.prompteensnor.nl.
Hier vind je ook aanvullende informatie.

Afscheren na het symposium

Op 30 november vindt er een symposium over prostaatkanker plaats om 14.00 uur in het auditorium van het Experience Center. Aan het eind vindt een gezamenlijk afscheermoment plaats. Alle snorrendragers worden uitgenodigd om dan gezamenlijk hun snor af te scheren.

Hier vind je de uitnodiging voor het symposium, inclusief de aanmeldlink.

In oktober vragen we aandacht voor borstkanker, de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Ongeveer 1 op de 7 vrouwen krijgt borstkanker gedurende haar leven. De overlevingskansen zijn de afgelopen decennia aanzienlijk gestegen. Toch stijgt het aantal diagnoses nog steeds. Dankzij wetenschappelijk onderzoek weten we gelukkig steeds meer over de ziekte. Wetenschappelijk onderzoek draagt bij aan nieuwe kennis op het gebied van (borstkanker)zorg.

Het Radboud Oncologie Fonds steunt onderzoek naar borstkanker in het Radboudumc. Hiermee willen we betere behandelingen ontwikkelen en betere manieren ontdekken om de ziekte op te sporen met daarbij een goede kwaliteit van leven tijdens en na de behandeling van borstkanker.

Kom jij ook in actie?
Kom ook in actie voor onderzoek naar borstkanker. Hiermee ondersteun je de artsen in het Radboudumc bij het zoeken naar een doorbraak in de opsporing en behandeling van borstkanker. Wil jij koekjes bakken, een fundraising ­diner organiseren óf op een andere ­manier bijdragen aan onderzoek naar borstkanker?
Maak dan hier je actie aan.

Gerelateerd project

‘Diagnostiek en behandeling:
de toekomst in beeld’

Vanwege grote interesse in het bijwonen van het symposium zijn er helaas geen plekken meer beschikbaar. Wilt u op de wachtlijst geplaatst worden, stuur dan een mail naar info@radboudoncologiefonds.nl met uw gegevens. Mocht er plaats vrijkomen dan nemen wij hierover contact met u op.


Woensdag 30 november a.s. zal het Symposium Prostaatkanker plaatsvinden in het Auditorium van het Radboudumc. De ontwikkelingen in de diagnostiek en behandeling van ­prostaatkanker staan gelukkig niet stil.

Na afloop van het symposium zal een gezamenlijk afscheermoment zijn waarbij alle snorren die in de maand november zijn gegroeid voor de actie ‘Prompt-een-snor’ door een professionele barber worden afgeschoren. Ook meedoen met deze actie? Maak jouw snorrenactie aan via www.prompteensnor.nl.

Programma

Welkom
Dr. Michiel SedelaarNieuwe inzichten in diagnostiek en precisie  behandeling van gelokaliseerd prostaatkanker
Dr. Robert-Jan SmeenkRadiotherapie bij prostaatkanker
Dr. Inge van Oort – Jose TheunissenBotgezondheid
Prof. Dr. James Nagarajah Dr. Harm WestdorpPSMA-radioligand therapie
Dr. Niven MehraNieuwe ontwikkelingen systeemtherapie
Pauze
Drs. Iris Kloots Moleculaire diagnostiek prostaatkanker
Dr. Jolique van IpenburgProstaatkanker in beeld
Drs. Peter Slootbeek Onderzoek in het Radboudumc
Drs. Marieke KokkelerPrompt een Snor 2022
Afsluiting met hapje en drankje

Aanmelden
Wilt u aanwezig zijn bij het Symposium dan kunt u zich aanmelden via onderstaande button. Een week voorafgaand aan het symposium ontvangt u nadere informatie van ons.

Jaarlijks wordt in Nederland bij ongeveer 700 mensen een glioblastoom ontdekt. Een glioblastoom is de meest kwaadaardige vorm van een hersentumor. Meestal begint de behandeling met een operatie om zoveel mogelijk van de tumor te verwijderen. Maar soms is een hersentumor niet te benaderen met een operatie. Welke opties zijn er dan nog? Met de EMITT-studie doen drs. Ilaria Viozzi (neurochirurg in opleiding) en dr. Mark ter Laan (neurochirurg) wetenschappelijk onderzoek naar het gebruiken van laserlicht in patiënten met hersentumoren die niet geopereerd kunnen worden. Ze willen onder anderen extra verdiepend onderzoek doen naar de nauwkeurigheid van het positioneren van de laser fibers.

Lastig te opereren

Bij patiënten met een glioblastoom wordt als eerste gekeken naar de mogelijkheid om zo goed en zo veilig mogelijk de tumor operatief te verwijderen, waarna chemotherapie en/of radiotherapie gegeven kan worden. Ilaria: “Deze tumoren groeien als wortels in de grond door gezond hersenweefsel heen. Hierdoor kan je deze tumoren nooit helemaal verwijderen. Soms is het niet mogelijk om te opereren omdat de tumor bijvoorbeeld te diep in de hersenen ligt of in een te belangrijk deel. In dat geval wordt gekozen om alleen een biopt te doen ter bevestiging van de diagnose, waarna chemotherapie en/of bestraling volgen. Voor deze patiënten zijn er helaas weinig opties.” Behandeling is lastig omdat het hersenweefsel kwetsbaar is en snel beschadigd raakt. Het effect van chemokuren en bestraling is vaak gering. Reden om te zoeken naar andere mogelijkheden om de behandeling én de prognose voor deze patiënten beter te maken.

Tumor verhitten met laserlicht

Een behandeling met laserlicht, stereotactisch laser ablatie (SLA), is één van de mogelijkheden die recentelijk meer wordt onderzocht in het geval dat de tumor niet te benaderen is met een operatie. Bij deze techniek wordt laserlicht gebruikt om de tumor te verhitten en hiermee de groei van de tumor tegen te gaan. Ilaria: “Ter bevestiging van de diagnose wordt een biopt genomen. Daarna wordt een laser fiber ingebracht in de tumor. Via de laser fiber kan met laserlicht de tumor heel precies worden verhit, zodat deze afsterft.”

Dit proces wordt gecontroleerd met behulp van een intraoperatieve MRI scan. Mark: “Een MRI op de operatiekamer biedt de mogelijkheid om tijdens de ablatie de temperatuur in de gaten te houden. Hierdoor is het mogelijk om deze ingreep zo nauwkeurig mogelijk uit te voeren. Het Radboudumc is het enige ziekenhuis in Nederland die deze techniek in huis heeft.”

Waardevol onderzoek

De laserbehandeling wordt in Amerika en in een aantal Europese landen al wel toegepast. De eerste resultaten lijken hoopvol, maar er is nog geen onderzoek om aan te tonen dat de behandeling definitief van meerwaarde is. Het doel van de EMITT-studie is om te onderzoeken wat het effect is van de combinatie van de laserbehandeling met bestraling en chemotherapie op overleving en kwaliteit van leven. De laserbehandeling wordt vergeleken met de huidige normale behandeling van tumoren die niet verwijderd kunnen worden. Daarnaast wordt ook gekeken naar de (extra) kosten van deze behandeling. Ilaria: “De algemene overkoepelende vraag is om te onderzoeken of de laserbehandeling effectief, veilig én kosteneffectief is voor patiënten.”

Testen op nauwkeurigheid

Ilaria: “Maar we willen ook antwoord op de vraag of de techniek nauwkeurig genoeg is. Voor een operatie met laserbehandeling wordt een berekening gemaakt hoeveel tumorweefsel er bereikt kan worden met laserlicht. Ook willen we voorkomen dat gezond hersenweefsel wordt beschadigd. Hoe nauwkeuriger dit berekend kan worden, hoe beter.”

Mark: “Er is al een pilot geweest waarbij 10 patiënten zijn behandeld met laserlicht. Daar hebben we verschillende metingen kunnen doen. We willen dezelfde metingen ook toepassen in een zogenaamd fantoom­hoofd (een plastic model van een hoofd). Hiermee kunnen we de nauwkeurigheid evalueren. In ons onderzoek houden we dezelfde procedure aan als bij de behandeling van deze patiënten. We werken op de operatiekamer met de intraoperatieve MRI, het plaatsen van de laser en het scannen. Het voordeel van het fantoom is dat we meerdere keren kunnen meten en kunnen oefenen met de laser.”


De overkoepelende vraag is om te onderzoeken of de laserbehandeling effectief, veilig en kosteneffectief is.


Voor dit verdiepende onderzoek, gericht op de nauwkeurigheid, is bij het Radboud Oncologie Fonds een aanvraag gedaan voor financiering. Mark: “Het is een relatief klein subproject (van de EMITT-studie) en daardoor is het lastiger om bij andere subsidieverstrekkers aan te kloppen. We willen goed wetenschappelijk onderzoek doen naar een behandeling die nieuw is voor patiënten die heel weinig mogelijkheden hebben qua behandeling. Deze studie biedt voor hen mogelijk een nauwkeurige, doeltreffende behandeling én dus een beter toekomstperspectief.”

Onderzoekers in actie 

Ook Swim to Fight Cancer Nijmegen vindt dit een belangrijk onderzoek. Zij kozen dit onderzoek als regionaal doel. Hiermee kan al een deel van het onderzoek gefund worden. Voor de twee onderzoekers reden om zich ook in te zetten om geld op te halen voor hun onderzoek. Zij doken daarom tijdens 11 september j.l. in de Spiegelwaal. 


Help jij dr. Mark ter Laan en drs. Ilaria Viozzi mee hun ­onderzoek te ­realiseren?

Dr. Mark ter Laan en drs. Ilaria Viozzi

Wil je liever je donatie ­overmaken via ons rekening­nummer? Dat kan via NL34RABO 033 0000 039 o.v.v. 307649220016 t.n.v. ­Stichting Radboud Fonds inzake Stichting Radboud ­Oncologie Fonds.

Afgelopen mei was de derde editie van Zeven voor Leven. Daarbij gingen fietsers de uitdaging aan om zeven keer, óf zo vaak als zij kunnen, het parcours van ca. 20 km door de prachtige omgeving van de Gemeente Berg en Dal te fietsen. Met het geld dat de deelnemers bij elkaar fietsen worden projecten ondersteund om kanker eerder op te sporen, danwel zo gericht mogelijk te behandelen. Het evenement Zeven voor Leven komt uit de koker van Stichting Kanker Zien, bestaande uit de gemotiveerde bestuursleden Aris Wateler, Ben ­Wijnhoven en Jan Jaap Schmitz. Jan Jaap: “Onze missie is dat er minder slachtoffers door kanker vallen en dat de kwaliteit van leven na kanker wordt verbeterd. Daarbij richten we ons op vroegdiagnostiek van kanker en initiatieven die kanker kunnen voorkomen.”

Hoe het ooit begon

Een groot Radboudumc-team nam deel aan de laatste editie van Zeven voor Leven

Aris: ”Onze samenwerking is ooit begonnen met de Regenbooggala’s. In de ambiance van Jachtslot De Mookerheide konden gasten genieten van een gala met optredens en een grootse veiling met een zeer exclusief karakter om geld op te halen voor onderzoek naar kanker. Daarbij was ook prof. dr. Jelle Barentsz betrokken en hij wilde het project ‘Kanker Zien’ naar een hoger level brengen. Zo’n 10 jaar geleden had hij het vermoeden dat prostaatkanker goed in beeld gebracht kon worden met MRI. En zijn vermoeden klopte, met MRI kan veel gerichter de prostaat worden onderzocht.” Ben: “Doordat het steeds lastiger werd om de gala’s te organiseren zijn we verder gaan kijken. De omgeving van Nijmegen bestaat uit práchtige natuur en toen zijn we uitgekomen op een wielertoertocht. De naam Zeven voor Leven werd al snel bedacht. Zeven keer de Zevenheuvelenweg. Rijd je alle zeven rondes uit, dan overwin je meer dan 2.000 hoogtemeters. Een soort Alpe d’Huzes maar dan in Nederland. Vervolgens zijn we op zoek gegaan naar een club mensen die dit evenement goed konden neerzetten”.

Vliegwiel
Met het geld dat de deelnemers bij elkaar fietsen worden projecten ondersteund om kanker eerder op te sporen, maar vervolgens ook om zo gericht mogelijk te behandelen. Ben: “Het hoeft niet altijd zo te zijn dat er grote bedragen nodig zijn voor een onderzoek. Soms kunnen we met een relatief klein bedrag ook veel bereiken en ervoor zorgen dat uitkomsten van een onderzoek weer als vliegwiel werken voor andere onderzoeken of behandelingen.”

Succesvolle steun
Een van de eerste projecten waaraan Stichting Kanker Zien heeft bijgedragen was het project om nanovloeistof te gebruiken bij MRI van prof. dr. Jelle Barentsz. De MRI Nano ontdekt lymfklier­uitzaaiingen bij prostaatkanker als ze nog zeer klein zijn. Door de vroegere opsporing is beeldgestuurde behandeling zoals gerichte bestraling of operatie mogelijk. Dit leidt tot minder bijwerkingen en een grotere kans op genezing.

Het bestuur van Stichting Kanker Zien. V.l.n.r. Aris Wateler, Jan Jaap Schmitz en Ben Wijnhoven


Onderzoek van start
Dankzij de afgelopen editie van Zeven voor Leven kan het project ‘Persoonsgerichte behandeling voor mannen met uitgezaaide prostaatkanker’ van dr. Niven Mehra ­starten. Met dit onderzoek kan hij patiënten een speciale moleculaire test (DNA-test) aanbieden. Op basis van een ‘DNA-match’ kan bekeken worden welke patiënten baat hebben bij nieuwe veel­belovende behandelingen, zoals immuno­therapie. Deze precisiebehandelingen geven soms spectaculaire uitkomsten. Aris: “Vanuit ons verleden zijn er vaak prostaatkanker­projecten gesteund maar inmiddels hebben we ook onderzoek naar andere tumorsoorten kunnen ­steunen zoals het onderzoek naar blaaskanker van prof. dr. Bart Kiemeney.” In deze studie wordt onderzocht of tumor­cel­verspreiding ­mogelijk wordt veroorzaakt door het ­wegsnijden van de blaastumor via de ­plasbuis (TURT), een operatie die standaard wordt toegepast als diagnostische en ­lokale stadiëringsprocedure. Daarnaast kan dr. ­Mireille Broeders dankzij een deel­funding van Zeven voor Leven starten met het onderzoek naar borstkanker. Met deze pilot-studie kijkt zij onder andere naar het DNA van bloedplasma of daar sporen van tumoren kunnen worden ­aangetroffen, zodat borstkanker nóg ­sneller kan worden opgespoord.

Samen sta je sterker
Stichting Kanker Zien werkt nauw samen met het Radboud Oncologie Fonds. Jan Jaap: “We zijn er trots op dat we, zowel met geld als met het creëren van aandacht, kunnen helpen bij het bestrijden van kanker. Daarnaast doen we het ook uit dankbaarheid naar de artsen en onderzoekers in het Radboudumc. Daarbij is de ondersteuning van het Radboud Oncologie Fonds heel fijn. Met Zeven voor Leven willen we een landelijk evenement opzetten. Als het aan ons ligt, staan bij de volgende editie honderden deelnemers uit héél Nederland aan de start”.

Het bestuur is op zoek naar versterking. Geïnteresseerd? Neem dan contact op via info@kankerzien.nl.

Eerste studie wereldwijd met Lutetium-PSMA in vroeg stadium van ziekte

7 september 2022

Een eiwit op het oppervlak van prostaatkankercellen is een aangrijpingspunt voor een eerdere en veiligere behandeling van prostaatkanker. Dat is een van de conclusies uit het proefschrift van Bastiaan Privé van het Radboudumc. Hij onderzocht de effectiviteit en toxiciteit van deze therapie, en de bruikbaarheid van dit eiwit bij de beeldvorming.

De prostaat is een orgaan dat zich bij mannen onder de blaas bevindt en een belangrijke rol speelt in de voortplanting. Prostaatkanker vormt de tweede oorzaak voor sterfte door kanker in de Westerse wereld bij mannen. In Nederland overlijden jaarlijks 2800 mannen aan de gevolgen van deze ziekte. De behandeling van prostaatkanker is momenteel gestoeld op het verwijderen of bestralen van de prostaat. Helaas komt bij veel patiënten daarna de kanker terug, waardoor zij afhankelijk zijn van immuun-, chemo- of hormoontherapie. Er zijn daarom nieuwe behandelopties nodig die de levensverwachting van mensen met prostaatkanker kunnen verbeteren.

Nieuwe therapie

Een van de aangrijpingspunten in de zoektocht naar een betere opsporing en behandeling van prostaatkanker is PSMA, een eiwit op het celoppervlak van prostaatkankercellen. Dat maakt het een geschikt doelwit voor nieuwe therapieën, zegt Bastiaan Privé, radiotherapeut-oncoloog in opleiding bij het Erasmus MC en postdoc bij de afdeling Beeldvorming van het Radboudumc. Tijdens zijn promotietraject deed hij onderzoek naar deze radioligand-therapie. ‘Daarvoor gebruiken we moleculen die binden aan PSMA en waaraan radioactieve deeltjes zijn gekoppeld. Zo kunnen we kankercellen erg gericht bestralen met weinig bijeffecten.’ 

Om het effect te testen van deze therapie, zette Privé samen met zijn collega’s een onderzoek op onder tien patiënten met vroege prostaatkanker. Deze studie is wereldwijd de eerste in dit stadium, wanneer mannen nog weinig klachten hebben. De behandeling met Lutetium-PSMA was effectief, waardoor patiënten een vervolgtherapie konden uitstellen. ‘Op grond van onze resultaten lijkt het middel bij minstens de helft van de patiënten met prostaatkanker in een vroeg stadium van de ziekte in staat om een zwaardere vervolgbehandeling uit te stellen’, vertelt Privé. ‘Bovendien is de therapie veilig en zorgt het niet voor ernstige bijwerkingen.’

De gunstige resultaten waren reden voor de onderzoekers om een groter onderzoek op te zetten naar de werkzaamheid van Lutetium-PSMA. In dit lopende onderzoek willen ze de effectiviteit van het middel meten bij een groep van 58 patiënten. ‘Deze studie moet meer bewijs leveren voor de werkzaamheid van deze nieuwe therapie’, zegt Privé. ‘Dat kan leiden tot een nieuwe behandeloptie, waarbij we patiënten in een vroegere fase van de ziekte heel gericht kunnen behandelen.’

PSMA-PET

Privé deed tijdens zijn promotietraject ook onderzoek naar de bruikbaarheid van PSMA bij de beeldvorming van prostaatkanker. In zijn onderzoek vergeleken hij en zijn collega’s deze PSMA-PET-scans met MRI-scans van de prostaat en de analyse van biopten, stukjes weefsel uit de tumor. 75 mensen met een verdenking van prostaatkanker kregen een PSMA-PET-scan én een MRI-scan van hun prostaat.

Uit voorlopige resultaten blijkt dat deze nieuwe methode prostaatkanker goed opspoort. ‘Veel radiologen hebben moeite met het lezen van een prostaat-MRI-scan’, legt Privé uit. ‘Artsen zijn met een combinatie van een PSMA-PET en een MRI-scan mogelijk beter in staat om te bepalen van welk stadium prostaatkanker er sprake is. Hierdoor kunnen we wellicht in de toekomst bij sommige patiënten een biopt voorkomen.’

Toekomst

PSMA opent nieuwe deuren op het gebied van therapie en diagnose van prostaatkanker, concludeert Privé. Zowel PSMA-PET als radioligand-therapie kunnen de kwaliteit van leven én de zorg verbeteren voor mensen met prostaatkanker. ‘We zullen ons in de toekomst meer gaan richten op de tumoren dan op behandelingen die invloed hebben op het hele lichaam’, zegt Privé. ‘Maar er is meer onderzoek nodig om deze therapie aan te kunnen bieden aan de juiste patiënten.’

Meer informatie over deze promotie

Promotie op 2 september om 10.30 uur van Bastiaan Privé. Titel proefschrift: PSMA Theranostics in prostate cancer. Het proefschrift is hier te vinden. (Co-)promotoren: prof. dr. J. Nagarajah, prof. dr. M. Gotthardt, prof. dr. S. Heskamp en dr. N. Mehra. De verdediging is te volgen via deze livestream.

© Copyright 2018 - 2022 Radboud Oncologiefonds - Alle rechten voorbehouden | Webdesign & Realisatie door Twin Digital